Баландыш

Казан ханлыгы чорында нигез салына.

XVIII йөздә – XIX йөзнең беренче яртысында халкы дәүләт крестьяннары катлавына керә. Бу чорда халкының төп шөгыльләре – игенчелек һәм терлекчелек, киез-киез итек басу, бүрек тегү-тегүчелек кәсепчелеге таралган була.

XX йөз башында авылда мәчет, вак-төякләр кибете эшли. Авыл җәмәгатенең имана җире 2082,6 дисәтинә тәшкил итә.

1920 елга кадәр авыл Казан губернасының Мамадыш өязе Елыш волостена керә. 1920 елдан – ТАССРның Мамадыш кантонында.

1930 елның 10 августыннан – Саба, 1935 елның 10 февраленнән – Теләче, 1959 елның 12 октябреннән – Саба, 1991 елның 4 октябреннән Теләче районында.

Хәзер – Баландыш авыл җирлеге үзәге.

1930 елда авылда «Актив» колхозы оештырыла. 1954 елдан авыл –Маленков исемендәге колхозның үзәк утары (аңа шулай ук Урта Мишә авылы да керә), 1957 елдан Сталин исемендәге совхозда (үзәк утары – Үзәк поселогы), 1962 елда Ленин исемендәге совхозга үзгәртелә. 1982 елдан авыл – «Баландышский» совхозының үзәк утары (аңа шулай ук Субаш, Айдар, Борчаклы Яз, Урта Мишә авыллары да керә). 1990 елда совхоздан Субаш, Айдар, Борчаклы Яз авыллары чыгарыла.

1996 елда «Баландышский» совхозы «Баландыш» күмәк предприятиесенә үзгәртелә. Хәзер Р.Ш.Гыймадиева, М.Х.Низамов һәм И.В.Хәйретдинов крестьян-фермер хуҗалыклары эшли.

Халкы башлыча үсемлекчелек һәм терлекчелек белән шөгыльләнә.

1927 елда башлангыч мәктәп ачыла (1926 елда төзелгән бинада), 1931 елда җидееллыкка үзгәртелә, 1947 елда Олы Тиләҗе авылына күчерелә, авылда башлангыч сыйныфлар кала, 1957 елдан – яңадан җидееллык, 1962 елда – сигезьеллык, 1992 елда тулы булмаган урта мәктәпкә үзгәртелә (иске бина сүтелә, мәктәпне вакытлыча башка бинага күчерәләр, 2007 елдан яңа бинада). 1979–2019 елларда балалар бакчасы эшли, хәзер мәктәпкә кушылган.

1947–1957 елларда авылда балалар йорты була (Субаш авылыннан китерелә, 1957 елдан соң – Татарстан Республикасының Кукмара районының Кукмара шәһәрендә).

Хәзер мәдәният йорты (1997 елда яңа бина төзелә), китапханә (1990 елдан, башта җирле үзидарә бинасында урнаша, 1997 елдан мәдәният йорты бинасында), фельдшер-акушерлык пункты (2013 елдан), мәчет (1992 елдан), авыл янында төзекләндерелгән «Гөлчирә» чишмәсе бар. 2020 елда сквер ачыла, чишмә төзекләндерелә.

Мәдәният йорты каршында «Ядкәр» фольклор (2014 елдан) һәм «Хәзинә» театр (2017 елдан) коллективлары эшли.

М.М.Сафин (1934 елда туган) – механизатор, Ленин ордены кавалеры, Хезмәт Кызыл байрагы ордены кавалеры;

И.Я.Сафиуллин (1940 елда туган) – хокук белгече, өлкән юстиция советнигы, ТАССРның атказанган хокук белгече.

1782 елда – 98 ир-ат;
1859 елда – 814,
1897 елда – 1167,
1908 елда – 1288,
1920 елда – 1287,
1926 елда – 1003,
1938 елда – 694,
1949 елда – 556,
1958 елда – 450,
1970 елда – 534,
1979 елда – 454,
1989 елда – 459,
2002 елда – 483,
2010 елда – 492,
2020 елда – 480 кеше (татарлар).