Давыдов Денис Васильевич

1784 елның 16 (27) июле, Мәскәү – 1839 елның 22 апреле (4 мае), Сембер губернасы Сызрань өязе Югары Маза авылы, хәзерге Ульяновск өлкәсе Радищев районына керә.

Хәрби дворян гаиләсендә туа. 1801 елдан Петербургта Кавалергард полкында хәрби хезмәттә, әмма хакимияткә каршы чыккан сатирик шигырьләре аркасында Подольск губернасына Беларусь гусар полкына күчерелә (1804). Нәкъ менә гусарларда аның шигъри таланты ачыла, ул сугышчы-патриотның осталыгын, батырлыгын һәм иреклелеген данлый торган "гусар лирикасы" жанрын ("Гусарский пир", "Песня старого гусара", "Бурцову" һ.б.) тудыра һәм данлый.

1806–1812 елларда – князь П.И.Багратионның адъютанты, Франция (1806–1807), Швеция (1808–1809) һәм Төркия (1809–1812) белән сугышларда катнаша, тәвәккәллек һәм шәхси батырлык күрсәтә.

1812 елгы Ватан сугышы башында Ахтыр Гусарлар полкы батальоны белән җитәкчелек итә. 1812 елның августында командованиегә Наполеон армиясе тылында партизан сугышын алып бару планын тәкъдим итә. Гусарлардан һәм казаклардан отрядлар алгач, ул планны бик яхшы тормышка ашыра, армия партизан отрядларының иң билгеле командирларының берсе була, бу исә дошман коммуникацияләренә һәм складларына җитди зыян китерә.

1813–1814 елларда рус армиясенең чит илләргә походларында катнаша.1826–1827 елларда Кавказда хезмәт итә, 1831 елда Польша күтәрелешен бастыруда катнаша.

1832 елдан отставкада, Югары Маза авылында үз утарында яши.

Хәрби-тарихи хезмәтләр авторы ("Дневник партизанских действий 1812 года", "Опыт теории партизанского действия"), А.В.Суворов, М.И.Кутузов, П.И.Багратион һәм башка замандашлары турында якты истәлекләр калдыра.

Мәскәүдә Новодевичье зиратында җирләнә.

Югары Маза авылында шагыйрь музее ачыла. Казанда бер урам аның исеме белән атала.