Авыл идарәсе

Авыл идарәсе Казан губернасында дәүләт крестьяннары өчен 1838 елның 30 апрелендәге "Авыл идарәсе учреждениесе" нигезендә авыл җәмгыятьләре оештыру белән бер үк вакытта кертелә. Крестьян реформасын үткәрү барышында 1861 елның 19 февралендәге "Крепостной бәйлелектән чыккан крестьяннар турындагы нигезләмә" нигезендә авыл идарәсе барлык крестьяннарга да кагыла.

Ул 3 елга авыл җыены тарафыннан сайланган һәм 1861 елга кадәр Казан дәүләт мөлкәте палатасы волость идарәсе тәкъдиме буенча вазыйфаларына расланган затлардан тора. Алар хезмәт хакын халык җыемнарыннан алалар һәм сайлау срогына гаиләләре белән бергә барлык эшләрдән һәм нарядлардан азат ителәләр. Үз эченә түбәндәгеләрне ала: авыл старостасы (1861 елга кадәр авыл старшинасы), сайланган салым җыючы, запас икмәк кибетен күзәтеп торучы (дәүләт икмәк запасын тоткан), писер һәм аның ярдәмчеләре, шулай ук сотник һәм десятниклар (100 яки 10 йортны алып баралар, хезмәт хакы алмаганнар, җәмәгать авырлыгыннан азат ителмәгәннәр, староста төзегән исемлек буенча чиратлашып айлап хезмәт иткәннәр). Авыл җыенын чакыру һәм тарату, волость идарәсенең халык хөкемнәрен һәм боерыкларын үтәү, төзекләндерүне һәм "әхлаклы тәртип"не күзәтү, санитар, эпидемиягә һәм янгынга каршы чараларны гамәлгә ашыру, рекрутлар исемлекләрен төзү, недоимкалар җыюны оештыру, халык капиталы белән идарә итү һәм башкалар белән шөгыльләнә. Волость идарәсенә буйсына.

1918 елда бетерелә, функцияләрен эшче, крестьян һәм кызылармияче депутатлары советларына тапшыра.

Государственность России: Государственные и церковные учреждения, сословные органы и органы местного самоуправления, единицы административно-территориального, церковного и ведомственного деления (конец ХV века — февраль 1917 года): Словарь-справ. М., 2001. Кн. 4.

Автор – Е.Б.Долгов