Матдәләр төре һәм файдалы казылмаларны аерымлау:

  • куллану буенча руда (металлар) һәм руда булмаган (металл булмаган), ягулык-энергетика (янучан газлар, янучан сланецлар, нефть, торф, күмер, уран), гидроминераль(бром һәм йод, җир асты сулары), инерт газлар, техноген файдалы казылмалар чыганаклары;
  • физик халәте буенча — газсыман (янучан һәм янмый торган), сыек (нефть, битум, җир асты сулары) һәм каты; яту формасы буенча — штоклар, катлам, тамыр һ.б.ш.;
  • ачылу дәрәҗәсе буенча — ачык (өслектә ачылучы) һәм ябык (күмелгән);
  • геологик барлыкка килү шартлары буенча — седиментоген (экзоген), магматоген (эндоген) һәм метаморфик;
  • төзүче матдәләр чыганаклары буенча — магматик һәм утырма тышлык;
  • формалашу урыны буенча — геосинклиналь (җыерчыклы өлкәләр) һәм платформа.

Файдалы казылмалар чыганагы Җир тарихының дәвамында һәм хәзерге вакытка кадәр (шул исәптән техноген) барлыкка киләләр. Татарстан территориясендә 1 меңнән артык файдалы казылмалар чыганагы билгеле, ягулык-энергетика (ачык платформа астибындагы) чыганаклары икътисад өчен аеруча әһәмиятле, руда булмаган (ачык һәм ябык), гидроминерал., техноген (ачык) чыганакларның әһәмияте берникадәр азрак; руда (ябык), инерт газларның әһәмияте аз.